Stereotipi o plakanju: Fudbalske suze

fifa-world-cup-2014-pictures-crying-players-field-goes-viral-internet

Svi smo bili svedoci kako posle meča Francuska – Nemačka Antoine Griezmann plače kao kiša i briše oči krajičkom dresa dok ga saigrač Rio Mavuba teši. Waylon Francis i Miguel Cubero takođe su se grlili i glasno plakali nakon što je Kostarika eliminisana od Grčke. James Rodriguez nakon poraza Kolumbije od Brazila izjavio je: Men can also cry but I can return to my country happy. A great team has been born. I’m crying because we gave everything we had inside of us.

Prema nekim autorima, stalno se priča o sve većoj otvorenosti muškaraca prema plakanju i uopšte pokazivanju emocija. Jedna anketa je pokazala da 90% žena i 77% muškaraca misli da je u redu da muškarci plaču u javnosti. Međutim, isti muški ispitanici saopštavaju da 63% njih nikada nije videlo svog oca kako plače, a samo 28% je izjavilo da bi možda plakali pred svojom decom. Takođe nisu izvestili da plaču ni blizu koliko žene učesnice ispitivanja. U jednom istraživanju posmatrane su reakcije ispitanika na poigravanje rodnim stereotipima, pa je plakanje svrstano u isti red sa stavljanjem karmina ili nošenjem haljina od strane muškaraca.

U svim kulturama, žene plaču dva do tri puta više i češće od muškaraca, i intenzivnije. Evolucioni psiholozi navode da za ovo možda postoji i biološka a ne samo socijalna osnova, jer su muškarci koji plaču bili vulnerabilniji na napade drugih muškaraca i manje poželjni za žene koje su im se obraćale radi utehe. Međutim, u prilog ovoj teoriji ne ide činjenica da među dečacima i devojčicama ispod dve godine starosti ne postoje razlike u intenzitetu i učestalosti plakanja, što ukazuje na činjenicu da je socijalizacija odgovorna za tako dramatične razlike među odraslim pripadnicima vrste. Ova razlika u stvari postaje najočiglednija na uzrastu rane adolescencije i potom je sve izraženija. Iako i za ovo može postojati biološko objašnjenje (uticaj testosterona), evidentno je da se plakanje muškaraca obeshrabruje pa čak i izjavama kao ‘’zašto plačeš, nisi devojčica’’. Stoga muškarci, ako ništa drugo, osećaju veći stid kad plaču u javnosti. Takođe, osim što plaču ređe, plaču i manje intenzivno. Razlozi su smrt drage osobe (74%, mada i u tim slučajevima navode da žele ad budu ‘’jaki zbog svih ostalih’’), tužni filmovi ili vesti (44%), raskid emocionalne veze (39%). Čak i u ovim situacijama žene plaču češće i ‘’jače’’, a tri do pet puta češće žene plaču kada su ljute ili frustrirane, jer su muškarci socijalizovani da pokazuju bes – udaraju stvari, viču, i to se smatra ‘’adekvatnim’’ dok žene u konfliktnim situacijama pribegavaju suzama. Međutim, postoji situacija u kojoj muškarci plaču podjednako kao i žene, a to je kada gubi njihov fudbalski tim. Doduše, u ovoj studiji svega tri procenta ispitanika, bilo muških bilo ženskih, izjavilo je da je plakalo iz navedenog razloga.

Druge teorije i istraživanja podržavaju nalaze da se na plakanje gleda sa većim simpatijama kada je ono ‘’iz pravog razloga’’ kao što su razvod, ili gubitak. Kod fudbalskih fanova, iz razloga o kojima smo već pisali, izgubljen meč se može smatrati sasvim dovoljnim razlogom da suze izazivaju simpatije i to može biti jedan od razloga zašto fudbalski fanovi ne gledaju negativno na suze fudbalskih heroja. Plakanje fudbalera posmatra se kao jedna specijalna situacija, baš kao što se fudbaleri doživaljavaju drugačijim od ostalih ljudi. Brazilski fudbaleri su na World cupu nakon utakmice sa Čileom pozvali psihologa nakon što je Tiego Sylva umalo doživeo nervni slom pred pucanje penala i tražio da ga izuzmu iz grupe strelaca, a i ostali saigrači su na kraju produžetaka bili u suzama. Interesantno je da je John Ricardo Cozac, predsednik São Paulo Asocijacije sportske psihologije, naveo da su i tim i trener ovom prilikom pokazali ‘’uznemirujući nedostatak emocionalne kontrole’’. Fudbaler Fernandinho je međutim bez blama izjavio: The emotions are becoming stronger. Crying reflects this.

paul-gascoigne-italia90

Kad pogledamo istoriju ‘’fudbalskog plakanja’’, jasno je da se ne radi o pojavi novijeg datuma i da je plakanje kod fudbalera u stvari skoro pa univerzalna pojava. Najpoznatije su suze Paul Gascoigna 1990. tokom utakmice sa, pogodićete, Nemačkom. Kad je Mario Balotelli briznuo u plač nakon rasističkih opaski navijača i štampe, trener Clarence Seedorf izajvio je da su to bile ‘’sportske suze’’.

A kako na to gledaju sami igrači? U američkom fudbalu, 2009. kvoterbek Univerziteta Florida Tim Tebow uhvaćen je kamerom kako plače nakon poraza svog tima. Mediji su bili nemilosrdni i prozvali su ga Tim Tearbow. Fraza ‘’Tim Terbow crying’’ bila je te godine među vrućim ‘’keywords’’ za pretragu na Google. Reakcije medija bile su pomešane, ali uglavnom negativne. Amerika, koja je kako smo naveli imuna na čari fudbala, imuna je očito i na čari fudbalskih suza. No stavovi samih igrača su nešto drugačiji. U jednom eksperimentu, 150 igrača koledž fudbala, starih u proseku 19 godina, podeljeni su random metodom u četiri grupe koje su čitale različite vinjete o imaginarnom Džeku, – igraču koji plače nakon meča. U ovim kratkim pričama, Džek ili grca ili mu se oči napune suzama nakon što njegov tim izgubi ili pobedi. Igrači koji su čitali o tome kako se Džeku oči napune suzama ili čak stvarno plače kad njegov tim izgubi mislili su da je to u redu, ali su postavili granicu kod grcanja. Takođe su rekli da bi i oni u Džekovoj situaciji plakali, ali ne i grcali. Igrači koji su čitali o tome kako Džek grca nakon poraza rekli su da je to ponašanje ipak tipičnije od grcanja nakon pobede. Oni koji su naveli da nikada ne bi plakali da se nađu u Džekovoj situaciji imali su značajno niže samopouzdanje u globalu, dok su igrači koji su se identifikovali sa Džekom bili značajno samopouzdaniji.

Sportska, a prevashodno fudbalska, kultura naglašava agresivnost, kompeticiju, fizičku snagu, izdržljivost, kvalitete koji se posebno poštuju u zapadnom društvu. Uz to, sport se posmatra kao jedan od ključnih izvora socijalizacije za muškarce, i jedan od ključnih primera socijalnih normi. Stoga je ova studija, a i generalna ‘’popustljivost’’ prema plakanju u kontekstu fudbala, značajna radi uvida u kontinuum prihvatljivih načina emocionalne ekspresije među muškarcima, i prihvatljivih razloga za emocionalnu ekspresiju.

 

 

 

 Marica Prelević Stijepović, porodični terapeut

Advertisements

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s