U odbranu lutke Barbike

Barbie-collector-supergirl-dollLutku Barbiku, čije je pravo ime Barbara Millicent Roberts, osmislila je Rut Handler, kada je primetila da se njena kćerka (pogodićete, po imenu Barbara) rado igra sa papirnim lutkama pretvarajući se da su lutke odrasli ljudi. Zato je Handler smatrala da je važno da barbika ima izgled odrasle žene. U to vreme, većina lutaka su bile bebe, i Ruth je sinulo da bi mogla postojati ‘’rupa’’ na tržištu koju bi kompanija Mattel, za proizvodnju igračaka, mogla da popuni. Ruthin suprug, suvlasnik kompanije, nije bio oduševljen idejom, međutim nakon jedne posete Nemačkoj i susreta sa lutkom Lilli, Ruth je dizajnirala sličnu lutku, i 1959. godine je predstavila na sajmu igračaka u Americi, nakon čega je njena popularnost samo rasla. Od 1959. smatra se da je prodato milijardu lutki, i Mattel kompanija tvrdi da se sada u svetu svake sekunde prodaju tri lutke. Barbi je optuživana da promoviše ‘’nemoguće’’ ideale lepote, kao i da hoda na prstima i ima tanušna stopala zbog kojih je uvek zavisna od nekoga. No baš u to vreme došlo je do rastućeg osamosaljenja žena i njihovog prihavatanja ostalih uloga u društvu nezavisnih od uloge majke. Iako bukvalno nije mogla da stoji na svojim nogama, Barbi je bila jednom nogom u modernoj eri. Sama Barbina ‘’majka’’ Ruth Handler je bila uspešna poslovna žena, koja je još 1970. godine pobedila rak dojke.

Barbika je kritikovana uglavnom zbog dve stvari: svog izgleda – nemogućih proporcija tela, plavih očiju i kose, zbog čega je predstavljala oličenje standarda lepote u američkoj posleratnoj kulturi, ali i zbog svog konzumerizma – sportskih kola, glamurozne odeće. Prema Marylin Motz, još 1987. se smatralo da je cela poenta Barbie lutke da ona poseduje i kupuje stvari.Međutim, njena nesporna popularnost ukazuje na to da postoje dublji razlozi zašto je devojčice širom sveta toliko vole. U islamskim zemljama, recimo, jedno vreme prodavala se lutka Fulla, koja je u stvari verzija barbike prihvatljivija za ovo tržište. U Iranu se proizvode lutke Sara i Dara kao alternative barbikama. I samim političkim sistemima je jasno da je barbika privlačna devojčicama i da im se ona ne može uskratiti, ako ništa drugo, bez nuđenja alternative.

Kritičari barbika su ukazivali na to da predugo igranje devojčica sa barbikama može povećati uticaj barbika na devojčice i njihovo formiranje slike o sebi, u smislu da im barbika nameće seksualnost ili sliku ženstvenosti pa čak može izazvati, kasnije, i poremećaje u ishrani. Jedna studija pokazala je da devojčice između 5 i 8 godina nakon što su izložene slikama barbike pokazuju negativnu percepciju sebe i nezadovoljstvo sopstvenim izgledom, u odnosu na devojčice koje su bile izložene ‘’neutralnoj’’ lutki Emme sa realnijim proporcijama. Autori ovog članka navode da samim tim izgleda da ne izazivaju sve lutke poremećaj u percepciji telesnih proporcija, već je to baš barbika. Međutim, iako nisu iskazale nezadovoljstvo sopstvenim telom, devojčice jesu izrazile želju da budu mršave kad porastu i nakon izloženosti lutki Emme, što su autori istraživanja protumačili kao strah da će u budućnosti izgledati kao Emme, ali se može zapravo tumačiti i kao jedan opšti trend u socijalizaciji koji ne mora biti vezan za Barbie lutku. Jedno drugo istraživanje poakzuje, na primer, da majčini stavovi utiču na formiranje stava o telesnoj težini kod devojčice vise od svih ostalih faktora. Postoji i istraživanje koje dokazuje da devojčice koje su se igrale barbikama (uzrasta od 4 do 7 godina) u odnosu na devojčice koje su se igrale drugim igračkama misle da im je na raspolaganju mnogo manji izbor zanimanja nego dečacima. A u istraživanju je period igranja bio zapravo samo pet minuta! Međutim, činjenica je da je barbika zapravo imala 150 zanimanja, da je pored urednice modnog žurnala bila astronaut, doktorica, da ima 40 raznih kućnih ljubimaca uključujući pandu, da se čak kandidovala i za presednika Amerike. U svojoj autobiografiji Rut Handler je napisala „My whole philosophy of Barbie was that through the doll, the little girl could be anything she wanted to be… Barbie always represented the fact that a woman has choices.“

turns-out-feminists-were-right-barbie-bad-bad-toy-girls-190197

U poslednje vreme, branioci barbike ističu da pored svih nerealističnih telesnih dimenzija, barbika barem izgleda kao odrasla žena, za razliku od Monster dolls ili Bratz, i da njen outfit, koliko god glamurozan i svetlucav, barem nije  ‘’slutty’’, kao I da ona nema ‘’ogromnu glavu i noge kao špagete’’. Kompanija koja je proizvodi lansirala je i kampanju u kojoj barbika navodi da ne mora da se izvinjava zbog svog izgleda, ma kakav on bio, a u tome je upravo suština feminizma.

Međutim, ono što najviše staje u odbranu barbike nisu ekzaktni podaci već uspomene brojnih devojčica koje se od pedesetih godina naovamo igraju sa njom, uključujući i potpisnicu ovih redova. Članice Wakefield Mom’s Council imale su virtuelnu debatu o ovom pitanju, sa prilično nepodeljenim rezultatima. Komentari kao „I thought back to when I was a little girl and how important Barbie was to me and remembered the fun I had playing Barbie with my neighbor.  We spent a lot of time playing Barbie.  Not once did I hope I would grow up to have such a freakishly small waist and such large breasts!  (I did, however, wonder what it might be like to kiss the handsome Ken!)  But more importantly I role played with the girl who lived across the street and acted out many a scenario on what we might do in life.  It was all very sweet and very innocent“, govore sami za sebe. Ili: „I must admit, it saddens me that my daughter doesn’t love Barbie the way my sister and I did. We would spread out our Barbie’s, our Kens, our Skippers, and  Beauty, her Afghan dog, and Dallas, her non-poseable horse, gas up the Corvettes and conversion vans, and fill the dream house with inflatable furniture. We used to spend the entire weekend in a heaven of molded plastic. It didn’t get much better than that“. Generacije tih žena odrasle su kasnije da budu feminstkinje, uspešne poslovne žene, i/ili domaćice i majke.

Marica Prelević Stijepović, porodični terapeut

 

 

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s